Geleceğe Değer Katan Sıfır Atık Hareketi: Depozito Yönetim Sistemi (DYS) ve ÇATOM Güvencesiyle DOA Uygulaması Rehberi

Sürdürülebilir bir gelecek ve temiz bir çevre vizyonuyla hayata geçirilen Zorunlu Depozito Yönetim Sistemi (DYS); doğayı koruyan, kaynak verimliliğini artıran ve ülke ekonomisine doğrudan katkı sunan ulusal bir geri dönüşüm seferberliğidir.

Türkiye Çevre Ajansı (TÜÇA) öncülüğünde yürütülen bu sistem; tek kullanımlık içecek ambalajlarının atık haline gelmeden toplanmasını, yüksek kaliteli stratejik hammadde olarak geri dönüştürülmesini ve döngüsel ekonomi modeline yeniden kazandırılmasını hedeflemektedir.

Döngüsel ekonomi yaklaşımı ve Sıfır Atık vizyonu doğrultusunda, ÇATOM olarak TÜÇA tarafından Depozito Yönetim Sistemi kapsamında 38 ilde yetkilendirilen resmi saha operatörü konumundayız. Güçlü operasyonel altyapımız, yaygın tesis ağımız ve uzman kadromuzla sistemin uçtan uca verimli işletilmesine öncülük ediyoruz.

Tüketiciler, kullanılmış içecek ambalajlarını en yakın ÇATOM Depozito İade Noktalarına getirerek bu büyük çevre hareketinin bir parçası olabilir.

Depozito Yönetim Sistemi (DYS) Nedir ve Neden Önemlidir?

Zorunlu Depozito Yönetim Sistemi, piyasaya sürülecek tek kullanımlık içecek ambalajlarının satışında bir depozito bedeli uygulanmasını, tüketicilerin bu boş ambalajları fiziksel bütünlüğünü bozmadan iade etmesini ve ödenen depozito bedelinin tüketiciye geri verilmesini sağlayan entegre bir ekosistemdir.

Sistemin tüm teknolojik altyapısı, tasarımı ve işletilmesi, TÜÇA (Türkiye Çevre Ajansı) tarafından yetkilendirilen Darphane ve Damga Matbaası Genel Müdürlüğü (Darphane) tarafından, Depozito Bilgi Yönetim Sistemi (DBYS) platformu üzerinden güvenli bir şekilde yönetilmektedir.

DYS’nin Çevresel ve Ekonomik Kazanımları

Zorunlu Depozito Yönetim Sistemi’nin yaygınlaşmasıyla birlikte hem bireysel hem de ulusal ölçekte çok boyutlu katma değer üretilmektedir:

- Stratejik Hammadde Güvencesi ve Dışa Bağımlılığın Azaltılması: Temiz ve kaynağında ayrıştırılmış olarak toplanan ambalajlar, sanayimiz için yüksek kaliteli hammadde arzı sağlar. Birincil        hammadde yerine geri dönüştürülmüş malzeme kullanımı ithalatı azaltır ve üretimde önemli miktarda enerji tasarrufu sağlar.

- Karbon Ayak İzinin Azaltılması: Geri dönüştürülmüş ikincil  hammaddelerin üretime dahil edilmesi ve atıkların düzenli depolama sahalarına gitmesinin önlenmesi sayesinde ulusal sera gazı   emisyonları önemli ölçüde düşer.

- Yeşil İstihdam ve Yerel Ekonomiye Katkı: Yerel yönetimlerin atık toplama ve bertaraf maliyetleri hafiflerken, geri dönüşüm sektöründe yeni iş alanları doğar. ÇATOM olarak 38 ildeki saha operasyonlarımızla yeşil istihdama doğrudan katkı sağlıyoruz.

- Çevre ve Deniz Kirliliğinin Önlenmesi: Doğada yüzyıllarca çözünmeyen ambalaj atıklarının neden olduğu çevre kirliliği engellenir; "at-kurtul" tüketim alışkanlığı yerini "gönder-kazan" sorumluluğuna bırakır.

- Döngüsel Ekonomi ve Kapalı Devre İade Modeli: Türkiye’nin küresel sürdürülebilirlik hedeflerine uyumunu hızlandıran bu kapalı devre model, Ulusal Sıfır Atık vizyonunun temel yapı taşını oluşturur.

Hangi Ambalajlar Depozito Kapsamındadır?

Sistem, tüketim hacmi en yüksek olan 0,10 L ile 3,01 L (dahil) arasındaki tek kullanımlık içecek ambalajlarını kapsamaktadır. Bu aralıktaki ambalajlar zorunlu tescile tabidir.

-Cam: Şişe (0,10 L – 3,01 L)

-PET (Plastik): Şişe (0,10 L – 3,01 L)

-Alüminyum: Şişe / Kutu (0,10 L – 3,01 L)

-HDPE: Şişe / Kutu (0,10 L – 3,01 L) (Tescil/uygulama takvimi TÜÇA tarafından ilan edilmektedir.)

-Kompozit: Şişe / Kutu (0,10 L – 3,01 L) (Tescil/uygulama takvimi TÜÇA tarafından ilan edilmektedir.)

-Diğer: Şişe / Kutu (0,10 L – 3,01 L) (Tescil/uygulama takvimi TÜÇA tarafından ilan edilmektedir.)

Kritik Bilgi – Güvenlik İşareti (DYS / DOA Logosu):

Piyasaya sunulan depozitolu ambalajların üzerinde, Darphane tarafından yetkilendirilmiş tesislerde özel güvenlikli mürekkeple basılan bütünleşik DYS İşareti (DYS Logosu ve Barkodu) bulunmak zorundadır. Üzerinde geçerli DYS veya DOA İşareti bulunmayan ambalajlar iade sistemine dahil edilemez.

Depozito Yönetim Sistemi Nasıl Çalışır? (4 Adımda DOA)

Yukarıda genel hatlarıyla tanımlanan Depozito Yönetim Sistemi DOA uygulaması, 1 Temmuz 2026 itibarıyla, şimdilik tüketicilerin herhangi bir depozito bedeli ödemeksizin, iade noktalarına getirecekleri boş içecek ambalajı başına 1 TL’lik bir teşvik bedeli DOA uygulaması üzerinden alması üzerine kuruludur.  Depozitolu ambalajlarınızı iade ederek anında kazanç sağlamak için DOA Mobil Uygulaması'nı kullanabilirsiniz. Sistemde suistimalleri önlemek ve verimliliği sağlamak adına günlük ambalaj iade limiti kullanıcı başına en fazla 200 adet olarak belirlenmiştir.. Günlük 200 adetlik makine limitine takılmadan yüksek hacimli bireysel/toplu iade yapmak isteyen kullanıcılar ise Sayma ve Doğrulama Merkezlerinden yararlanabilmektedir. Bu merkezlerde uygun ambalaj başına 0,50 TL (50 kuruş) toplu iade teşvik bedeli uygulanmaktadır.

Adım 1: DOA Uygulamasını İndirin ve Üye Olun

iOS veya Android mağazalarından DOA mobil uygulamasını ücretsiz olarak indirin ve saniyeler içinde üyelik profilinizi oluşturun.

Adım 2: En Yakın İade Noktasını Bulun

İade işlemlerinizi otomatik DOA Depozito İade Makineleri (DİM), sayma doğrulama tesisleri (SDT) veya yetkili personelin bulunduğu DOA manuel iade merkezleri üzerinden gerçekleştirebilirsiniz.

  1. Uygulamadaki "İade Noktası Bul" sekmesine tıklayın.

  2. Konumunuza en yakın ÇATOM / DOA İade Noktasını haritadan seçin.

  3. Yol tarifi alarak ambalajlarınızla birlikte noktaya ulaşın.

Adım 3: Karekodu Okutun ve Ambalajı Teslim Edin

- DOA Depozito İade Makinesi'nde (Otomat): Makinenin dijital ekranına dokunun. DOA uygulamanızdan "İade Et" butonuna basarak ekrandaki QR kodu telefonunuza okutun. Ambalajları ezmeden, barkodu okunacak şekilde hazneye tek tek bırakın.

- DOA Sayma doğrulama tesisleri veya manuel iade merkezinde (Görevli İle): İade personeline depozito teslimi yapacağınızı belirtin. Uygulamanızdaki "İade Et" ekranından görevlinin el terminalindeki QR kodu okutun ve ambalajları teslim edin.

Adım 4: Bakiyenizi Anında DOA Cüzdan’a Alın